فولاد، یکی از پرکاربردترین فلزات در صنایع مختلف، به طور گسترده در ساختمان سازی، ماشین آلات، ابزارآلات و حتی صنایع الکترونیکی مورد استفاده قرار می گیرد. اما وقتی پای انتقال جریان الکتریکی به میان می آید، سؤال اصلی این است: آیا فولاد می تواند رسانای مناسبی برای برق باشد؟ پاسخ کوتاه این است که فولاد رسانا است، اما نه به اندازه مس یا آلومینیوم. فهمیدن میزان رسانایی فولاد نیازمند بررسی ترکیبات شیمیایی آن، درصد عناصر آلیاژی و ساختار میکروسکوپی فلز است. در ادامه، با نگاهی علمی و کاربردی، همه ابعاد این موضوع را بررسی خواهیم کرد.
انتخاب مناسب فولاد برای کاربردهای الکتریکی و مکانیکی به بررسی دقیق قیمت فولاد آلیاژی نیز وابسته است.

مقایسه رسانایی فولاد با مس و آلومینیوم
اگر رسانایی الکتریکی را معیار قرار دهیم، فولاد در مقایسه با مس و آلومینیوم ضعیف تر است. مس، با رسانایی نزدیک به ۶۰ میلیون سیمِنز بر متر، بهترین گزینه برای سیم کشی و کابل های برق است. آلومینیوم، با رسانایی کمتر ولی وزن سبک تر، در خطوط انتقال فشارقوی کاربرد دارد. فولاد معمولی، حتی با درصد کربن پایین، حدود یک دهم رسانایی مس را دارد، به همین دلیل در مدارهای الکتریکی مستقیم کمتر استفاده می شود. اما فولاد گالوانیزه یا فولاد کم کربن می تواند در شرایط خاص به عنوان هادی کمکی مورد استفاده قرار گیرد، به خصوص زمانی که استحکام و مقاومت مکانیکی اهمیت بیشتری از رسانایی داشته باشد.
تاثیر کربن و عناصر آلیاژی بر رسانایی
کربن و عناصر آلیاژی به شدت بر رسانایی فولاد تأثیر دارند. افزایش کربن موجب کاهش رسانایی می شود، زیرا اتم های کربن با ایجاد نقاط اختلال در شبکه بلوری، حرکت آزاد الکترون ها را محدود می کنند. عناصر مانند کروم و نیکل نیز با تغییر ساختار شبکه، رسانایی را کاهش می دهند. این مسئله باعث می شود فولادهای آلیاژی، حتی با ساختار دقیق، برای انتقال جریان برق نسبت به فلزات خالص، نامناسب تر باشند. با این حال، این محدودیت ها اغلب با افزایش مقاومت مکانیکی و دوام طولانی مدت جبران می شوند.
هنگام خرید قطعات صنعتی، علاوه بر ویژگی های فیزیکی، قیمت استیل نقش مهمی در تصمیم گیری دارد.

محدودیت های استفاده از فولاد برای انتقال برق
با توجه به رسانایی پایین، استفاده از فولاد در سیم کشی های اصلی برق توصیه نمی شود. مقاومت بالا باعث ایجاد افت ولتاژ و تولید حرارت می شود، که در طولانی مدت می تواند مشکلات ایمنی ایجاد کند. از این رو، فولاد بیشتر در شاسی ها، قاب ها، محفظه ها و ساختارهای مکانیکی سیستم های الکترونیکی استفاده می شود، جایی که نقش آن محافظت، استحکام و پشتیبانی است و نه عبور جریان اصلی برق.
برای ساخت قاب ها و هادی های مقاوم، اطلاع از قیمت لوله استیل می تواند به برنامه ریزی بودجه پروژه کمک کند.

استفاده فولاد در شرایطی که استحکام مهم تر از رسانایی است
با وجود محدودیت های الکتریکی، فولاد جایگاه ویژه ای در صنایع برق و الکترونیک دارد. زمانی که استحکام مکانیکی و تحمل فشار اولویت دارد، استفاده از فولاد اجتناب ناپذیر است. به عنوان مثال، هادی های فولادی تقویت شده با آلومینیوم (ACSR) در خطوط انتقال برق فشارقوی، نمونه ای از استفاده هوشمندانه از فولاد است؛ فولاد نقش هسته مقاوم را دارد و آلومینیوم جریان الکتریکی را عبور می دهد. این ترکیب، تعادل بین استحکام و رسانایی را به شکل بهینه برقرار می کند.
سوالات متداول
به دلیل رسانایی پایین، استفاده مستقیم از فولاد برای سیم کشی توصیه نمی شود. اما در ترکیب با فلزات دیگر یا به عنوان هسته مقاوم در هادی های تقویت شده می تواند مفید باشد.
کربن و کروم مهم ترین عوامل کاهش رسانایی فولاد هستند. افزایش درصد کربن یا کروم، حرکت الکترون ها را محدود می کند.
فولاد به دلیل استحکام مکانیکی، مقاومت به فشار و دوام بالا در قاب ها، محفظه ها و ساختارهای پشتیبانی کاربرد دارد، حتی اگر رسانایی آن پایین باشد.
معمولاً خیر. اضافه کردن عناصر آلیاژی مانند نیکل و مولیبدن مقاومت الکتریکی را افزایش می دهد و رسانایی کاهش می یابد، اما مزایای مکانیکی آن بیشتر است.
روشا رشیدی هستم، فارغالتحصیل رشته ادبیات فارسی. حدود چهار ساله که به صورت حرفهای تو حوزه تولید محتوا فعالیت میکنم. تو این مدت تونستم با تکیه بر علاقه و دانشم تو زمینه ادبیات و نویسندگی، متنهای تاثیرگذار و هدفمندی برای نشریهها، سایتها و برندهای مختلف بنویسم. همیشه سعی کردم نیاز مخاطب رو خوب بشناسم و محتوایی تولید کنم که هم ارزشمند باشه، هم بتونه به هدف پروژه کمک کنه. تخصصم بیشتر تو نوشتن محتوای وب، مقالههای تخصصی، داستاننویسی و مدیریت محتوای شبکههای اجتماعیه. سعی میکنم با خلاقیت، دقت و بهروز بودن، چیزی خلق کنم که تو ذهن مخاطب موندگار بشه.